Hüquqlarınızı bilin


Baxıldı : 47

Tarix : 2017-08-25 23:13:24


2003-cü ildən II qrup əlil kimi dövlət qulluqçusu pensiyası alıram. Elə həmin ildən indiyə kimi rayon sığorta agentliyində mühasib işləyirəm. 63 yaşım var. Bilmək istəyirəm ki, 14 ildən çoxdur sosial sığorta ödəyicisiyəm. Mənim sosial sığorta kapitalıma yığılmış pulu hesablayıb pensiyama əlavə etmək olarmı? İşləyən II qrup pensiyaçı 110 manat pensiya alır, onun sığorta kapitalında olan vəsaiti mövcud pensiya haqqında qanuna əsaslanaraq (01 iyun 2017-ci il) hesablayıb pensiyasına əlavə etmək olarmı?

 

Əlifağa SƏFƏROV,

Biləsuvar rayonu.

- Qüvvədə olan "Əmək pensiyaları haqqında" qanunun 37.3.2. maddəsinə əsasən, əlilliyə görə əmək pensiyasının pensiya təyin olunan günədək qazanılmış məbləği tam ödənilir. Əlilliyə görə pensiya təyin edilmiş şəxs işləməkdə davam edərsə, onun pensiya təyin olunduqdan işləməyən əmək pensiyaçısı kateqoriyasına keçdiyi tarixədək olan dövr üzrə toplanan pensiya kapitalına və həmin kateqoriyaya keçdiyi tarixdəki yaşına müvafiq tələb olunan sığorta stajına əsasən, Qanunun 13-cü maddəsinə uyğun olaraq əmək pensiyasının sığorta hissəsi yenidən hesablanır.

Sizə 2003-cü ildən əlilliyə görə əmək pensiyası təyin olunub və işləməyən əmək pensiyaçısı kateqoriyasına keçməmişsiniz. Ona görə də 110 manat əlilliyə görə əmək pensiyası (minimum pensiya məbləği miqdarında) alırsınız. Mövcud qanunvericiliyə uyğun olaraq Sizə pensiya təyin olunmuş günədək qazanılmış məbləğ tam ödəniləcək. Sığorta ödəyicisi olduğunuz üçün toplanmış pensiya kapitalınız işləməyən əmək pensiyaçısı kateqoriyasına keçdikdən sonra aldığınız əmək pensiyasının sığorta hissəsi yenidən hesablanaraq ödəniləcəkdir.

 

 

İxtisasca mühasibəm. İşçilər məzuniyyətə çıxarkən məzuniyyət haqqını ƏM-in 140-cı maddəsinin 1-ci hissəsinə əsasən məzuniyyətin hansı iş ili üçün verilməsindən asılı olmayaraq məzuniyyətin verilməsindən əvvəlki 12 tam təqvim ayının orta əməkhaqqına əsasən müəyyən edirəm. Bu yaxınlarda maliyyə şöbəsindən bir işçi üçün hesablanmış məzuniyyət pulunu 140-cı maddənin 2-ci hissəsi ilə hesablamalı olduğum halda, 1-ci hissə ilə hesabladığım üçün səhv olduğunu bildirdilər. Çünki işçi 2015-2016-cı iş ili üçün məzuniyyətdən qayıtdıqdan sonra 2 ay 2016-cı il, 5 ay 2017-ci ildə işləyib və 2016-2017-ci iş ilinin məzuniyyətini götürüb. Bu halda mən son 12 ayın orta əməkhaqqını götürmüşəm. Bu, düzgün deyilmi?

 

Pənah MƏMMƏDOV,

Daşkəsən rayonu.

 

- ƏM-in 140-cı maddəsinin 1-ci hissəsi məzuniyyət vaxtı üçün orta əməkhaqqının hesablanması qaydasını müəyyən edir.

Qeyd etdiyiniz kimi, hansı iş ili üçün verilməsindən asılı olmayaraq məzuniyyət vaxtı üçün orta əməkhaqqı məzuniyyətin verildiyi aydan əvvəlki 12 təqvim ayının orta əməkhaqqı ilə müəyyən edilir.

Qeyd etdiyiniz misalda işçi iş ilində 7 ay işləmiş və yenidən məzuniyyətə çıxmaq üçün müraciət etmişdir. Bu zaman onun məzuniyyət vaxtı üçün orta əməkhaqqı yenə də yuxarıda qeyd etdiyimiz qaydada müəyyən edilməlidir:

Məzuniyyətə çıxan işçi 7 tam təqvim ayı işləyibsə də, yenə 12 ayın orta əməkhaqqı tapılır.

Yəni ƏM-in 139-cu maddəsinə əsasən, 12 ay ərzində əməkhaqqı anlayışına daxil olan bütün növ ödəmələr nəzərə alınır. Tapılan rəqəmdən 140-cı maddənin 3-cü hissəsinə əsasən 12-yə bölünür və orta aylıq əməkhaqqı tapılır və məzuniyyət pulu bu rəqəmə əsasən müəyyən edilir.

Qeyd edək ki, 140-cı maddənin 1-ci hissəsi ilə müəyyən olunmuş "12 təqvim ayından az işləyib məzuniyyətə çıxan işçinin orta əməkhaqqı onun faktiki işlədiyi tam təqvim aylarına əsasən hesablanır" ifadəsi faktiki işlənmiş aylara görə orta əməkhaqqının tapılması işə yeni qəbul olunmuş (onlarda məzuniyyət hüququ 6 aydan sonra yarandığı üçün) və 12 təqvim ayı işləməmiş işçilərə aiddir.

Siz düzgün olaraq məzuniyyət pulunu ƏM-in 140-cı malddəsinin 1-ci hissəsində göstərilən qaydada hesablamısınız.

 

 

 

İşə qəbul ediləndə mənimlə 3 ay sınaq müddəti ilə müqavilə bağlamışdılar. Bir ay işlədikdən sonra xəstələndim, əməliyyat olundum, 2 ay işə çıxa bilmədim. Kadrlardan maraqlananda “sənin sınaq müddətin hələ qurtarmayıb" dedilər. Bu, doğrudurmu?

Kəmalə VƏLİYEVA,

Yevlax şəhəri.

 

- Kadrlardan Sizi düzgün məlumatlandırıblar. Sınaq müddətinin tətbiq edilməsində məqsəd  işçinin peşəkarlıq səviyyəsini, müvafiq əmək funksiyasını icra etmək bacarığını yoxlamaqdır.İşçi işdə olmayanda bu məqsədə nail olmaq mümkün deyil. Əmək Məcəlləsinin 51-ci maddəsində göstərilir ki, sınaq müddəti işçinin faktiki olaraq əmək funksiyasını icra etdiyi iş vaxtından ibarətdir. İşçinin əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirdiyi, habelə iş yeri və orta əməkhaqqı saxlanılmaqla işdə olmadığı dövrlər sınaq müddətinə daxil edilmir.

 

Həyat yoldaşım hərbi qulluqçudur. Bilmək istəyirəm, hərbi qulluqçulara verilən məzuniyyətlərdən başqa onların istirahət hüququ necə təmin edilir?

 

Ayşən QASIMOVA,

Şirvan rayonu.

-  Hər kəsin istirahət hüququnun olması konstitusiyamızda təsbit edilmişdir və kimsə bu hüquqdan məhrum edilə bilməz. Hərbi qulluqçuların istirahət hüququ "Hərbi qulluqçuların statusu haqqında" qanunla müəyyən edilir. Qanunun 11-ci maddəsinə əsasən, onların istirahət hüququ təkcə məzuniyyətlərdən ibarət deyildir. Maddəyə əsasən, hərbi qulluqçuların istirahət hüququ həftədə 41 saatdan çox olmayan xidmət vaxtının müəyyən edilməsi, həftəlik istiqahət günlərinin, iş günü hesab edilməyən bayram günlərinin, illik məzuniyyətlərin və başqa ödənişli məzuniyyətlərin (müddətli həqiqi hərbi xidmət qulluqçularından başqa), habelə dincəlmək və qidalanmaq üçün gündəlik fasilələrin verilməsi yolu ilə təmin edilir.

Xidmət vaxtının müddəti və bölgüsü hərbi hissənin (bölmənin) döyüşə daim hazırlığını təmin etmək tələblərinə uyğun olaraq qoşun hissəsinin gün rejimi və zabitlərin, gizirlər və miçmanların müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət hərbi qulluqçularının xidmət vaxtı reqlamenti ilə müəyyən edilir.

Xidmət həftəsinin müddəti müddətli xidmət həqiqi hərbi qulluqçuları, hərbi təhsil müəssisələrinin kursantları üçün bir istirahət günü ilə altıgünlük, zabitlər, gizirlər, miçmanlar və müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət hərbi qulluqçuları üçün iki istirahət günü ilə beşgünlük müəyyən edilmişdir.

 Döyüşə və səfərbərliyə hazırlığın təmin edilməsi ilə bağlı olan təlimlər, gəmi yürüşləri, təlim atışları və başqa tədbirlər komandanlığın planlarına əsasən, xidmət vaxtının ümumi müddəti məhdudlaşdırılmadan keçirilir.

Bütün bunlardan əlavə, müddətli həqiqi hərbi xidmət hərbi qulluqçuları hərbi hissənin ərazisindən buraxılmaq hüququna malikdirlər. Buraxılmanın müddəti və qaydası hərbi nizamnamələr ilə müəyyən edilir.

 

 

Məni işdən çıxardıblar. İşdən çıxarılma haqqında əmrdə üç maddəyə istinad olunur - Əmək Məcəlləsinin 68, 70, 73-cü maddələrinə. Hüquqşünas deyir ki, yalnız bir maddə göstərməli idilər, bu, doğrudurmu?

 

Səlim MEHDİYEV,

Şirvan şəhəri.

 

 

- Hüquqşünas Sizə düzgün məsləhət verib. Belə ki, Əmək Məcəlləsinin 76-cı maddəsi ilə əmək müqaviləsinin ləğv edilməsini məhdudlaşdıran şərtlər müəyyən edilib. Həmin maddəyə əsasən, işəgötürən tərəfindən əmək müqaviləsinə bu Məcəllənin 68, 69, 70, 73, 74 və 75-ci maddələrində nəzərdə tutulan əsaslardan yalnız biri ilə xitam verilə bilər.

Əmək müqaviləsinə eyni zamanda iki və daha artıq əsasla, həmçinin qanunvericilikdə nəzərdə tutulmayan əsasla, habelə Əmək Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş əmək müqaviləsinin ləğv edilməsi qaydalarına əməl olunmadan xitam verilə bilməz.

 

İcra hərəkətləri hansı müddətə həyata keçirilməlidir?

 

Könül MƏMMƏDOVA,

Bakı şəhəri.

 

- "İcra haqqında" qanuna əsasən, icra sənədlərində göstərilən tələblərin təmin olunması icra məmurları tərəfindən həyata keçirilir. Bu hərəkətlər üçün qanunvericilik iki ay müəyyən etmişdir. Həmin müddət icra sənədinin alındığı gündən hesablanır. Lakin Qanunda bəzi tələblərin təxirəsalınmadan icrası nəzərdə tutulmuşdur. 12.3. maddəyə əsasən, Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə və ya icra sənədi ilə icrası dərhal nəzərdə tutulmuş tələblər təxirəsalınmadan icra olunur.

 İcra hərəkətlərinin həyata keçirilməsi müəyyən hallarda uzadıla bilər. Qanunun 12.1. maddəsində qeyd olunur ki, müstəsna hallarda icra sənədində göstərilən tələblərin icra olunması icra qurumunun rəhbərinin təqdimatı əsasında icra xidmətinin rəhbəri (baş icra məmuru) tərəfindən 1 ay müddətinədək uzadıla bilər.