Hüququnuzu bilin


Baxıldı : 53

Tarix : 2017-10-27 23:29:39


Deyirlər ki, binalar tikilərkən onların xarici divarlarının önündə ara məsafəsi sahələri nəzərdə tutulmalıdır. Ara məsafəsi nədir? Bütün hallardamı ara məsafəsi saxlanılmalıdır, yoxsa hansısa istisnalar var?

 

Xəzər MƏMMƏDOV,

Bakı şəhəri.

- Tikinti obyektləri arasında məsafələr ilə bağlı məsələlər Azərbaycan Respublikasının Şəhərsalma və Tikinti Məcəlləsinin 69-cu maddəsində və Nazirlər Kabinetinin 11 mart 2014-cü il tarixli 72 saylı qərarı ilə təsdiq edilmiş "Ara məsafəsi ilə bağlı müfəssəl Qaydalar"da öz əksini tapmışdır.

Məcəllənin 69.1. maddəsinə əsasən, binaların xarici divarlarının önündə ara məsafəsi sahələri nəzərdə tutulmalıdır. Həmin sahələrin üzərində yerüstü tikinti obyektlərinin inşasına yol verilmir. Aşağıdakı şərtlərin mövcud olduğu hallarda torpaq sahələrinin sərhədlərindəki xarici divarların önündə ara məsafəsi sahəsinin saxlanılması zəruri deyil:

- tikinti obyektinin torpaq sahəsinin sərhədində tikilməsi müfəssəl planda nəzərdə tutulduqda (mövcud tikintinin ara məsafəsi sahəsinin saxlanılmasını tələb etdiyi hallar istisna olmaqla);

- tikinti obyektinin torpaq sahəsinin sərhədində tikilməsinə yol verilməsi müfəssəl planda nəzərdə tutulduqda və qonşu torpaq sahəsində də tikintinin müvafiq torpaq sahəsinin sərhədində tikilməsi şəhərsalma və tikintiyə dair normativ sənədlərin tələbləri baxımından mümkündürsə.

Ara məsafəsi hər torpaq sahəsinin öz üzərində olmalıdır. Nəqliyyat yollarında, ümumi istifadədə olan yaşıllıqlarda və su sahələrində də ara məsafələrinin olmasına yol verilir. Hər iki tərəfdən becərilə bilən torpaq sahələrində isə ara məsafələri yalnız həmin torpaq sahələrinin ortasına qədər nəzərdə tutulur.

Qaydalara əsasən, ara məsafələri bir-birinin üzərinə düşə bilməz. Bu hal bir-birinə 75 dərəcədən böyük bucaq altında yerləşən binaların xarici divarları qarşısındakı ara məsafələrə şamil edilmir.

Ara məsafəsi binanın xarici divarının hündürlüyünə əsasən müəyyən edilir. Divarla yerin üst səthinin kəsişmə nöqtəsindən divarın sonuna qədər olan şaquli məsafə divarın hündürlüyünü, binanın xarici divarının səthindən həmin binanın yerləşdiyi torpaq sahəsinin sərhədinə qədər olan məsafə ara məsafəsini təşkil edir. Əgər relyefə əsasən hündürlük dəyişərsə, bu zaman divarın orta hündürlüyü əsas götürülür.

Qaydaların 8-ci hissəsinə görə, divarın hündürlüyünə aşağıdakılar əlavə edilir:

- 45 dərəcədən artıq mailliyə malik olan damların və frontonların hündürlüyünün 30 faizi;

- 60 dərəcədən artıq mailliyə malik olan damların və frontonların hündürlüyünün 50 faizi;

- 70 dərəcədən artıq mailliyə malik olan damların və frontonların tam hündürlüyü.

Ara məsafəsi olaraq divar hündürlüyünün 0,6 hissəsi,  xüsusi yaşayış ərazilərində (hərbi şəhərciklər, tələbə şəhərcikləri, müvəqqəti məskunlaşma əraziləri) divar hündürlüyünün 0,4 hissəsi Azərbaycan Respublikasının Şəhərsalma və Tikinti Məcəlləsinin 80.1-ci maddəsinə əsasən, barəsində məlumatlandırma icraatı tətbiq edilən yaşayış evlərinə münasibətdə isə divar hündürlüyünün 0,3 hissəsi, yalnız sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsi üçün nəzərdə tutulmuş ərazilərdə və sənaye ərazilərində divar hündürlüyünün 0,25 hissəsi qəbul olunur.

Ara məsafələrinin hesablanması zamanı aşağıdakılar nəzərə alınmır:

- divar səthindən 1,5 metrə qədər irəli çıxan karnizlər, dam çıxıntıları, dayaqsız giriş və terras örtükləri;

- eni (xarici divara bitişik hissəsinin uzunluğu) davamlı olaraq 5 metrdən çox olmayan və divar səthindən 1,5 metrə qədər irəli çıxan divar hissələri, erkerlər, balkonlar, giriş həcmləri;

- tam işıqburaxan tikinti materialından hazırlanmış divarlar və bina hissələri (xarici divarın səthindən 2,0 metrdən artıq irəli çıxmadıqda və ərazinin sərhədindən ən azı 2,0 metr məsafədə yerləşdikdə).

Ara məsafələri hündürlüyü 3 metrdən və divar səthinin sahəsi 25 kvadratmetrdən çox olan binalara da şamil olunur.

Divarlarının hündürlüyü 1 metrdən çox olmayan tikililərin və ya tikili hissələrinin xarici divarlarının önündə ara məsafəsi sahələrinin saxlanılması zəruri deyildir.

Divarlarının hündürlüyü 3 metrdən, sahəsi 25 kvadratmetrdən çox olmayan və yalnız qarajlardan və ya yanaşı otaqlardan ibarət olan, yerli təchizat məqsədlərinə xidmət edən və ya ictimai nəqliyyat ərazilərində yerləşən binaların, yaxud bina hissələrinin önündə ara məsafəsi sahəsinin saxlanılması da zəruri deyildir.

Onu da qeyd etmək lazımdır ki, tikilib abadlaşdırılmış və bərpa olunan ərazilərdə ara məsafəsinin şəhərsalma və tikintiyə dair normativ sənədlərin tələbləri nəzərə alınmaqla, azaldılmasına yol verilir. Amma bu halda qonşu sərhəddəki tikintidə layihədə nəzərdə tutulmayan boşluq olmamalıdır. Tərəflərdən biri bu qaydalara zidd olaraq, insolyasiya və təbii işıqlandırma şəraiti yaratmaq məqsədilə pəncərə boşluqları və ya digər boşluqlar aça bilməz.

 

Sığorta təşkilatını kimlər təsis edə bilər?

 

Məryəm VEYSƏLOVA,

Şəki şəhəri.

 

- Birinci olaraq qeyd edək ki, sığortaçı yalnız sığorta və təkrar sığorta fəaliyyətini göstərmək məqsədilə yaradılmış, qanunvericiliklə müəyyənləşdirilmiş qaydada xüsusi razılıq almış hüquqi şəxs olan sığorta təşkilatıdır. Sığortaçıların təsisçilərinin kimlər ola bilməsi "Sığorta haqqında" qanunun 7-ci maddəsində göstərilmişdir.

Qanunvericiliyə əsasən, siyasi partiyalar, ictimai birliklər və fondlar (qeyri kommersiya təşkilatları) istisna edilməklə, bir və ya bir neçə hüquqi və ya fiziki şəxs, bilavasitə sığorta fəaliyyətini həyata keçirmək üçün qanunvericilikdə nəzərdə tutulan bütün təşkilati- hüquqi formalarda sığortaçını təsis edə bilərlər.

 

Patent sahibi patentə görə hansı hüquqlara malikdir?

 

İlkin MƏMMƏDOV,

Şirvan şəhəri.

 

 

- İxtira, faydalı model və sənaye nümunəsindən istifadə üçün patent sahibi müstəsna hüquqlara malikdir:

1. Sənaye mülkiyyəti obyektindən istifadə üçün müstəsna hüquq, digər patent sahiblərinin hüquqlarını və "Patent haqqında" qanunu pozmamaq şərtilə, patent sahibinə mənsubdur.

2. Patent sahibi patentə görə aşağıdakı müstəsna hüquqlara malikdir:

a) patentin obyekti məhsul (məmulat) olduqda, patent sahibinin razılığı olmadan üçüncü şəxs tərəfindən onun icazəsiz istehsalının, istifadəsinin, satış üçün təklif olunmasının, satışının və bu məqsədlər üçün idxalının qarşısını almaq;

b) patentin obyekti üsul olduqda, patent sahibinin razılığı olmadan üçüncü şəxs tərəfindən bu üsulun tətbiqi ilə bağlı hərəkətlərin, habelə bilavasitə bu üsulla alınan məhsuldan istifadənin, məhsulun satışının, satış üçün təklif olunmasının və ya bu məqsədlər üçün idxalının qarşısını almaq.

Mühafizə olunan sənaye nümunəsinin sahibi onun icazəsi olmadan üçüncü şəxs tərəfindən həmin nümunənin və ya ona bənzər olan nümunənin surətini özündə daşıyan və ya tərkibinə daxil edən məmulatın kommersiya məqsədilə hazırlanmasının, satışının və ya idxalının qarşısını almaq hüququna malikdir.

3. Patent sahibi patentlə verilən hüquqlardan dövlətin və cəmiyyətin mənafelərinə xələl gətirmədən istifadə etməlidir.

4. İxtira, faydalı model və sənaye nümunəsinin bir neçə patent sahibi olduqda patent üzrə hüquqlar onların hər biri tərəfindən öz aralarındakı müqaviləyə uyğun başqa hüquqi və ya fiziki şəxsə verilə bilər.

Onlar razılığa gələ bilmədikdə mübahisələrə Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsi ilə məhkəmədə baxılır.

 

 

Bizim çalışdığımız müəssisədə ezamiyyətə gedən işçilərin ezamiyyə xərci ezamiyyətdən qayıtdıqdan 1- 1.5 ay sonra ödənilir. İşçiyə ezamiyyə xərcinin həcmi, ödənilməsi qaydası və lazım olan sənədlər barədə məlumat verməyinizi xahiş edirik.

 

Nailə BAĞIROVA,

Gəncə şəhəri.

 

- İşçilərin respublika daxilində və xarici ölkələrə ezamiyyətə göndərilməsi və onların ezamiyyə xərcləri "İşçilərin ezamiyyə qaydaları" və "Ezamiyyə xərclərinin normaları haqqında" qərarla tənzimlənir.                                                    

Adıçəkilən Qərara əsasən Azərbaycan Respublikasının ərazisində ezamiyyə xərclərinin 1 günlük norması Bakı şəhərində 65 manat, Gəncə, Sumqayıt  və Naxçıvan şəhərində 50 manat, respublika tabeli digər şəhərlərdə, rayon mərkəzlərində, şəhər tipli qəsəbələrdə və kəndlərdə 45 manat müəyyən edilmişdir.

Ezamiyyə xərclərinin ödənilməsi qaydası isə qeyd edilən Qaydalarda göstərilmişdir.

Qaydalara əsasən, ezam olunan işçiyə ezamiyyətə getməzdən əvvəl ezamiyyətin müddətinə uyğun olaraq pul avansı verilir.

Pul avansı ezamiyyə xərclərinin birgünlük normasına uyğun ezamiyyət günləri üçün tələb olunan xərclərdən və nəqliyyat xərclərindən ibarətdir.

Ezamiyyə xərclərinin 1 günlük normasına - gündəlik, mehmanxana, rabitə, şəhərdaxili nəqliyyat və digər xidmətlərlə baglı xərclər daxildir.

Nəqliyyat xərclərinə ezam olunma yerinə getmək və qayıtmaq, ölkədaxili nəqliyyat xərcləri (taksidən istifadə istisna olunmaqla, yaşayış məntəqəsindən kənarda yerləşən vağzala, limana və ölkə ərazisində digər məntəqələrə getmək) daxildir və bu xərclər təqdim edilən sənədlər əsasında ödənilir.

Respublika ərazisində ezamiyyə xərclərinin müəyyən edilmiş birgünlük normasının 20 faizini gündəlik xərc (yemək, rabitə, şəhərdaxili nəqliyyat və digər xidmətlər üzrə xərclər daxil olmaqla)  təşkil edir.

Gündəlik xərc - işçiyə ezamiyyətdə olduğu müddətdə hər təqvim günü üçün (yolda olduğu müddət nəzərə alınmaqla) ödənilir.

Mehmanxana xərcləri - işçiyə ezamiyyətdə olduğu müddətdə hər təqvim günü üçün (yolda olduğu müddət nəzərə alınmadan) ezamiyyə xərclərinin birgünlük normasının mehmanxana xərcləri üçün müəyyən edilmiş hissəsi daxilində müvafiq təsdiqedici sənədlər əsasında ödənilir. Əgər belə təsdiqedici sənədlər təqdim olunmazsa, onda həmin məbləğ ezamiyyə xərclərinin 1 günlük normasının mehmanxana xərcləri üçün müəyyən edilmiş hissəsinin 50 faizi miqdarında ödənilir.

İşçi ezamiyyətdən qayıtdıqdan sonra ezamiyyət ilə əlaqədar xərclədiyi vəsaitlərin  məbləği haqqında avans hesabatını 3 gün ərzində təqdim etməlidir. Bu zaman rəsmiyyətə  salınmış ezamiyyət vərəqəsi və nəqliyyat xərcləri barədə təsdiqedici sənədlər də avans hesabatına əlavə edilir. Ezamiyyət yerinə gəlmə və getmə ezamiyyət vərəqəsindəki qeydlər üzrə müəyyən edilir.

Avans hesabatı təqdim edildikdən dərhal sonra haqq-hesab aparılmalı, əgər pul avansında işçiyə ödənilməyən məbləğ varsa, ödənilməli, artıq verilmiş məbləğ isə işçidən tutulmalıdır. Ezamiyyə xərcinin 1-1,5 ay ərzində ödənilməsi yuxarıda qeyd etdiyimiz qaydaların və qərarın tələblərinin pozulması deməkdir.