Əliməmməd Nuriyev:"Məhkəmə qərarlarının icra edilməsi mümkün olmadığı təqdirdə bu vəsait dövlət tərəfindən ödənilə bilər"

Teymur Mirzəyev:"Sonradan dövlət həmin vətəndaşdan aliment kimi ödənilən vəsaiti alaraq dövlət büdcəsinə qaytara bilər"

Azərbaycanda uzun illərdir mövcud olan ailə institutunun yavaş-yavaş dağılması ilə bağlı tez-tez fikirlər səsləndirilir. Əvvəllər çox az hallarda rast gəlinən boşanmalar son illər artmaqda davam edir. Bir çox hallarda gənclər evlilikdən sonra real həyatın xəyallar aləmindəki qədər gözəl və şirin röya olmadığını başa düşür və rastlaşdıqları problemlərdən çıxış yolunu boşanmaqda görürlər. Dövlət Statistika Komitəsindən verilən məlumata görə, bu ilin birinci rübündə ölkə əhalisinin sayı 9.136,7 min nəfərə çatıb. Ölkə əhalisinin 49,6 faizini kişilər, 50,4 faizini qadınlar, 31,4 faizini gənclər təşkil edir. İlin əvvəlindən rəsmi dövlət orqanları tərəfindən ölkədə 15,7 min nikah və 2,3 min boşanma halları qeydə alınıb. Əhalinin hər 1000 nəfərinə hesabı ilə 2010-cu ilin birinci rübünə nisbətən nikahların sayı 6,7 faizdən 7,1 faizə qədər, boşanmaların sayı isə 0,9 faizdən 1 faizə qədər artıb. Orta hesabla hər il Azərbaycanda bağlanan nikahlardan təxminən 8-10 faizi boşanır. Amma qurulan ailələrin heç də hamısının rəsmi nikaha daxil olmaması, molla kəbini ilə yaşayanları nəzərə alsaq, bu rəqəm yəqin ki, daha çox olar. Bu gün məhkəmə yolu ilə boşanma zamanı da qarşılaşılan əsas problemlərdən biri alimentlə bağlı olur. Məhkəmə orqanları əksər hallarda qadınların xeyrinə qərar çıxarırlar. Bu gün alimentin tutulması üçün isə iki forma var: məhkəmə stabil məbləğdə aliment təyin edir, ödəyicinin əməkhaqqından müəyyən faiz tutmaqla aliment kəsir. Aliment təyin edilərkən yalnız ailədəki uşaqlar deyil, həmçinin onun həyat yoldaşı da nəzərə alınır. Amma kişilərin əməkhaqqı leqal olmayanda təyin edilən alimentin ödənilməsi problemə çevrilir. Hüquqlarını bərpa etməkdə çətinlik çəkən qadınlar isə kimdən və necə kömək alacaqlarını belə bilmirlər. Respublikamızda bu problemlə üzləşənlərin sayı yüzlərlədir. Ən acınacaqlı hal isə odur ki, boşandıqdan sonra "ata" uşaqlarının taleyi ilə maraqlanmaq istəmir. Hətta məhkəmənin təyin etdiyi cüzi miqdarda aliment belə ödənilmir. Halbuki həmin pulla nəinki uşağın biraylıq, heç birgünlük qidasını almaq belə mümkün deyil.
Bu günlərdə parlamentin iclasında aliment fondunun yaradılması ilə bağlı səsləndirilən təklif ekspertlər tərəfindən də dəstəklənir. Aliment borclarının qaytarılması prosesində dönüş yaratmaq üçün formalaşdırılan Aliment Fonduna dövlət büdcəsindən vəsait ayrılacaq. Eyni zamanda Fonda aliment verməkdən yayınan insanı axtarmaq, iş yerlərində yoxlama aparmaq, ondan alimenti almaq kimi geniş səlahiyyətlər verilə bilər. Konstitusiya Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri Əliməmməd Nuriyev də hesab edir ki, istənilən halda dövlət vətəndaşı qorumağa borcludur: "Bəzən qanun məhkəmə qərarlarının tam həcmdə həyata keçirilməsinə imkan vermir. Bir çox hallarda isə qərarların icrasının təmin edilməsinə tərəflərin özləri mane olurlar. Bir tərəf onun icrasını tələb etdiyi halda, digər tərəf qərarın icrasını gecikdirməyə çalışır. Hesab edirəm ki, cavabdeh tərəfin tapılmadığı və məhkəmə qərarlarının icra edilməsi mümkün olmadığı təqdirdə aliment sözügedən fonddan ödənilə bilər. Cavabdeh tapıldıqda isə həmin pul ondan tutulur.
Hüquqşünas Teymur Mirzəyev də problemin həlli üçün dövlət tərəfindən maliyyələşən fondun yaradılmasını vacib sayır: "Bir çox hallarda həmin qərarların icra edilməməsinə səbəb kimi cavabdehin işləməməsi, əmlakının olmaması göstərilir. Bəzən isə vətəndaşın rəsmi iş yeri olmadığından gəlirlər gizlədilir. Bütün bu problemin yoluna qoyulması üçün dövlət büdcəsindən maliyyələşən fondun yaradılması vacibdir. Sonradan isə dövlət həmin vətəndaşdan aliment kimi ödənilən vəsaiti alaraq büdcəsinə qaytara bilər".

X.AZƏR.

çap üçün verisya